മെറ്റായ്ക്ക് കുരുക്കായി ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം പരസ്യങ്ങൾ; സേഫ് ഹാർബർ സംരക്ഷണം നഷ്ടപ്പെടാൻ സാധ്യത

ഇന്ത്യൻ ഐടി നിയമപ്രകാരം ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം, ഫേസ്ബുക്ക് തുടങ്ങിയ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ഒരു ‘ഇന്റർമീഡിയറി’ (conduit/platform) മാത്രമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഉപയോക്താക്കൾ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്ന നിയമവിരുദ്ധമായ ഉള്ളടക്കങ്ങൾക്ക് കമ്പനി നേരിട്ട് ഉത്തരവാദിയല്ലെന്ന നിയമപരമായ പരിരക്ഷയാണ് ‘സേഫ് ഹാർബർ’. എന്നാൽ ഇനിപ്പറയുന്ന ഗുരുതരമായ സാഹചര്യങ്ങളാൽ മെറ്റായ്ക്ക് ഈ സംരക്ഷണം ക്ലെയിം ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല:

​1. ആൽഗോരിതമിക് ആംപ്ലിഫിക്കേഷനും പരസ്യ വരുമാനവും (Algorithmic Amplification & Ads)

ഉപയോക്താക്കൾ തനിയെ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്ന ഉള്ളടക്കങ്ങൾ എന്നതിനപ്പുറം, കുട്ടികൾക്കെതിരെയുള്ള ലൈംഗിക അതിക്രമങ്ങൾ (CSAM) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കങ്ങൾക്ക് ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം പണം വാങ്ങി പരസ്യങ്ങൾ നൽകിയതായി അന്വേഷണങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. തങ്ങളുടെ ആൽഗോരിതം വഴി ഇത്തരം ഉള്ളടക്കങ്ങൾ കൂടുതൽ ആളുകളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും അതിലൂടെ വരുമാനം നേടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മെറ്റാ വെറുമൊരു നിഷ്പക്ഷ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം അല്ലാതായി മാറുന്നു. ഇത് സേഫ് ഹാർബർ നിയമത്തിന്റെ ലംഘനമാണ്.

​2. ഐടി നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതിലെ വീഴ്ച (Failure to Observe Due Diligence)

ഐടി റൂൾസ് (2021) പ്രകാരം ഇത്തരം നിയമവിരുദ്ധമായ ഉള്ളടക്കങ്ങൾ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ വരുന്നത് തടയാൻ കമ്പനികൾ മുൻകൂട്ടി (Proactive) നടപടികൾ സ്വീകരിക്കണം. ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടാകുന്ന കാലതാമസം നിയമപരമായ സംരക്ഷണം റദ്ദാക്കാൻ കാരണമാകും.

​3. സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ (Judicial Stand)

സുപ്രീം കോടതിയുടെ മുൻകാല നിരീക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, മെറ്റാ പോലുള്ള വൻകിട കമ്പനികൾ വെറും പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ മാത്രമല്ല, പൊതുജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ‘അധികാര കേന്ദ്രങ്ങൾ’ കൂടിയാണ്. ഉള്ളടക്കങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാനും മോഡറേറ്റ് ചെയ്യാനും പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന് പൂർണ്ണമായ സാങ്കേതിക സ്വാതന്ത്ര്യമുള്ളതിനാൽ, അതിലൂടെയുണ്ടാകുന്ന നിയമലംഘനങ്ങളുടെ ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് അവർക്ക് പൂർണ്ണമായി ഒഴിഞ്ഞുമാറാനാവില്ല.

​4. സർക്കാരിന്റെ കർശന നിർദ്ദേശങ്ങൾ (Government Directives)

ഇത്തരം ഉള്ളടക്കങ്ങൾ ഉടനടി നീക്കം ചെയ്യാനും സ്വീകരിച്ച നടപടികളെക്കുറിച്ച് വിശദമായ റിപ്പോർട്ട് നൽകാനും കേന്ദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ഐടി മന്ത്രാലയം (MeitY) മെറ്റായ്ക്ക് കർശന നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഈ നിർദ്ദേശങ്ങൾ കൃത്യമായി പാലിക്കാതിരുന്നാൽ കമ്പനിക്കെതിരെ നേരിട്ട് ക്രിമിനൽ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ സർക്കാരിന് സാധിക്കും.

ചുരുക്കത്തിൽ: സ്വന്തം പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലൂടെ പണം വാങ്ങി നൽകുന്ന പരസ്യങ്ങളുടെയും നിയമവിരുദ്ധമായ ഉള്ളടക്കങ്ങളുടെയും ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് മെറ്റായ്ക്ക് ഇനി ‘സേഫ് ഹാർബർ’ എന്ന വാദം ഉന്നയിച്ച് രക്ഷപ്പെടാനാകില്ല.