ന്യൂഡൽഹി: ഒരു വ്യക്തിക്ക് വോട്ടവകാശം ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിർണായക അവകാശങ്ങൾ നൽകുന്ന പൗരത്വം (Citizenship) ഇന്ത്യയിൽ എങ്ങനെയാണ് നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നത്? അടുത്തിടെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം നടത്തിയ ഒരു പരാമർശം വലിയ ചർച്ചയായിരുന്നു—ഇന്ത്യൻ പാസ്‌പോർട്ട് എന്നത് ഒരു യാത്രാ രേഖ മാത്രമാണെന്നും അത് ഇന്ത്യൻ പൗരത്വത്തിനുള്ള അന്തിമ തെളിവല്ലെന്നുമായിരുന്നു അത്. സാങ്കേതികമായി പാസ്‌പോർട്ട് നൽകുന്നത് 1967-ലെ പാസ്‌പോർട്ട് നിയമപ്രകാരമാണ്. ഒരു കോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടാൽ പൗരത്വം തെളിയിക്കേണ്ടത് 1955-ലെ പൗരത്വ നിയമപ്രകാരമായിരിക്കും (Citizenship Act, 1955).
ഇന്ത്യയിൽ പൗരത്വം നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന മാനദണ്ഡങ്ങളും നിയമവശങ്ങളും പരിശോധിക്കാം:
1. ഭരണഘടനയും പാർലമെന്റും
ഭരണഘടനയുടെ 5 മുതൽ 11 വരെയുള്ള അനുച്ഛേദങ്ങളാണ് പൗരത്വം നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത്. ഇതിൽ 11-ാം അനുച്ഛേദം പൗരത്വ നിയമങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കാനുള്ള പൂർണ്ണ അധികാരം പാർലമെന്റിന് നൽകുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് 1955-ൽ പാർലമെന്റ് പൗരത്വ നിയമം പാസാക്കിയത്.
2. പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ
പൗരത്വ നിയമത്തിലോ ഭരണഘടനയിലോ പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ പ്രത്യേകമായി ഒരു രേഖയും എടുത്തുപറയുന്നില്ല. ജനനസ്ഥലം, ജനനത്തീയതി, സ്ഥിരതാമസം (Domicile), മാതാപിതാക്കളുടെ വിവരങ്ങൾ എന്നിവ തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ പൗരത്വ വാദങ്ങളെ സാധൂകരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാം.
3. ജനനം വഴിയുള്ള പൗരത്വം (Citizenship by Birth)
കാലാകാലങ്ങളിൽ വന്ന ഭേദഗതികൾ അനുസരിച്ച് ജനനം വഴിയുള്ള പൗരത്വ വ്യവസ്ഥകളിൽ മാറ്റം വന്നിട്ടുണ്ട്:
- 1950 ജനുവരി 26 മുതൽ 1987 ജൂലൈ 1 വരെ: ഇന്ത്യയിൽ ജനിച്ച ഏതൊരാൾക്കും മാതാപിതാക്കളുടെ പൗരത്വം നോക്കാതെ പൗരത്വത്തിന് അർഹതയുണ്ടായിരുന്നു.
- 1987 ജൂലൈ 1 മുതൽ 2004 ഡിസംബർ 3 വരെ: ഇന്ത്യയിൽ ജനിക്കുന്ന കുട്ടിയുടെ മാതാപിതാക്കളിൽ ഒരാളെങ്കിലും ഇന്ത്യൻ പൗരനായിരിക്കണം.
- 2004 ഡിസംബർ 3-ന് ശേഷം: മാതാപിതാക്കളിൽ ഒരാൾ ഇന്ത്യൻ പൗരനായിരിക്കണം, മറ്റേയാൾ ഇന്ത്യയിലെ അനധികൃത കുടിയേറ്റക്കാരൻ (Illegal Migrant) ആകാനും പാടില്ല.
4. പാരമ്പര്യം വഴിയുള്ള പൗരത്വം (Citizenship by Descent)
ഇന്ത്യക്ക് പുറത്ത് ജനിക്കുന്നവർക്ക് മാതാപിതാക്കളുടെ പൗരത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പൗരത്വം ലഭിക്കുന്ന രീതിയാണിത്. 2004 ഡിസംബർ 3-ന് ശേഷം ഇന്ത്യക്ക് പുറത്ത് ജനിക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ ജനനം ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരിക്കണം.
5. രജിസ്ട്രേഷനും നാച്ചുറലൈസേഷനും
ഇന്ത്യൻ വംശജരായ ആളുകൾക്ക് നിശ്ചിത വ്യവസ്ഥകളോടെ രജിസ്ട്രേഷൻ വഴി പൗരത്വം നേടാം. കൂടാതെ, ഇന്ത്യയിൽ 12 വർഷം താമസിച്ച വിദേശികൾക്ക് ‘നാച്ചുറലൈസേഷൻ’ (Naturalisation) വഴിയും പൗരത്വം നൽകാം. ശാസ്ത്രം, കല, സാഹിത്യം, ലോകസമാധാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ മികച്ച സംഭാവന നൽകിയവർക്ക് ഈ താമസമര്യാദകളിൽ ഇളവ് നൽകാൻ സർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ട്.
6. പുതിയ ഭേദഗതി (CAA 2019)
പൗരത്വ നിയമത്തിൽ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ വന്ന 2019-ലെ ഭേദഗതി പ്രകാരം, പാകിസ്ഥാൻ, ബംഗ്ലാദേശ്, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് 2014 ഡിസംബർ 31-നോ അതിന് മുമ്പോ ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ഹിന്ദു, സിഖ്, ബുദ്ധ, ജൈന, പാഴ്സി, ക്രിസ്ത്യൻ മതവിഭാഗങ്ങളിൽ പെട്ടവർക്ക് പൗരത്വം നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.
ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാർക്ക് നിർബന്ധിതമായി ദേശീയ തിരിച്ചറിയൽ കാർഡ് (National Identity Card) നൽകാൻ 2004-ലെ ഭേദഗതി സർക്കാരിന് അധികാരം നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അത്തരം കാർഡുകളൊന്നും ഇതുവരെ രാജ്യത്ത് വിതരണം ചെയ്തിട്ടില്ല.