എന്താണ് പിഎം ശ്രീ പദ്ധതി; രാജ്യത്തെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് വൻ മാറ്റം ലക്ഷ്യമിട്ട് കേന്ദ്ര സർക്കാർ

​കേന്ദ്ര സർക്കാർ രാജ്യത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ വലിയ ഗുണനിലവാര മാറ്റം ലക്ഷ്യമിട്ട് നടപ്പിലാക്കുന്ന വിപുലമായ പദ്ധതിയാണ് പിഎം ശ്രീ (PM SHRI - PM ScHools for Rising India). ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം 2020 (NEP 2020) പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട്, രാജ്യത്തെ തെരഞ്ഞെടുത്ത സ്കൂളുകളെ അത്യാധുനിക നിലവാരത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുകയാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

​ഈ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:

​ലക്ഷ്യം: ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള 14,500-ലധികം സ്കൂളുകളെ മാതൃകാ സ്കൂളുകളായി (Exemplar Schools) വികസിപ്പിക്കുക.

പദ്ധതി കാലാവധി: 2022-23 മുതൽ 2026-27 വരെയുള്ള 5 വർഷത്തേക്കാണ് ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഈ പദ്ധതി വിഭാവനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

ആകെ ബജറ്റ്: 27,360 കോടി രൂപ (ഇതിൽ കേന്ദ്ര വിഹിതം 18,128 കോടി രൂപയാണ്).

​ഗുണഭോക്താക്കൾ: കേന്ദ്ര/സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ, കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയങ്ങൾ (KVS), നവോദയ വിദ്യാലയങ്ങൾ (NVS), തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് കീഴിലുള്ള സ്കൂളുകളിൽ നിന്നാണ് ഇതിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നത്.

​പിഎം ശ്രീ സ്കൂളുകളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ

​അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങൾ: സ്മാർട്ട് ക്ലാസ് റൂമുകൾ, ഡിജിറ്റൽ ലൈബ്രറികൾ, അത്യാധുനിക സയൻസ്-കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ, അടൽ ടിങ്കറിംഗ് ലാബുകൾ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കും.

ഗ്രീൻ സ്കൂൾ പ്രൊജക്റ്റ്: സൗരോർജ്ജ പാനലുകൾ, എൽഇഡി ലൈറ്റുകൾ, മാലിന്യ സംസ്കരണ സംവിധാനങ്ങൾ, മഴവെള്ള സംഭരണം, പ്ലാസ്റ്റിക് രഹിത കാമ്പസ് എന്നിവയോടെ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായാണ് ഈ സ്കൂളുകൾ പ്രവർത്തിക്കുക.

​ആധുനിക പഠനരീതി: പരീക്ഷാ കേന്ദ്രീകൃതമായ പഠനത്തിന് പകരം പ്രായോഗിക അറിവുകൾക്കും (Experiential Learning), തൊഴിലധിഷ്ഠിത നൈപുണ്യ വികസനത്തിനും പ്രാദേശിക വ്യവസായങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധിപ്പിക്കലിനും മുൻഗണന നൽകും.

മെന്റർഷിപ്പ്: ഈ സ്കൂളുകൾ മികച്ച നിലവാരം പുലർത്തുന്നതോടൊപ്പം, തങ്ങളുടെ പ്രദേശത്തെ മറ്റ് സാധാരണ സ്കൂളുകൾക്ക് ആവശ്യമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശവും പിന്തുണയും നൽകുന്ന 'മെന്റർ' ആയി പ്രവർത്തിക്കും.

​ഫണ്ടിംഗ് രീതി (Funding Pattern)

​കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും സംയുക്തമായാണ് ഈ പദ്ധതിക്കുള്ള തുക കണ്ടെത്തുന്നത്:

പൊതുവായ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ: 60:40 എന്ന അനുപാതത്തിൽ (60% കേന്ദ്രവും 40% സംസ്ഥാനവും).

​വടക്കുകിഴക്കൻ, ഹിമാലയൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ: 90:10 എന്ന അനുപാതത്തിൽ.

​നിയമസഭയില്ലാത്ത കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിൽ: 100% തുകയും കേന്ദ്ര സർക്കാർ വഹിക്കും.

സ്കൂളുകളെ ഈ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാക്കാൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ കേന്ദ്രവുമായി ധാരണാപത്രം (MoU) ഒപ്പിടേണ്ടതുണ്ട്. കേരളം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾ സമ്മിശ്ര നിലപാടുകളോടെ ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ പങ്കാളികളാകുന്നുണ്ട്. സ്കൂളുകളുടെ പേരിനൊപ്പം 'PM SHRI' എന്ന് ചേർക്കണമെന്നത് ഈ പദ്ധതിയുടെ ഫണ്ട് ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന നിബന്ധനകളിൽ ഒന്നാണ്.