രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ഇറാൻ കരാറോ; ട്രംപിന് താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ പോലും സാധ്യമാകാൻ സാധ്യത കുറവ്

വാഷിംഗ്ടൺ: രാജ്യാന്തര നയതന്ത്രജ്ഞരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇറാനുമായുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് സമയമെടുക്കുമെന്നത് ഒരു സാധാരണ പ്രയോഗമാണ്. ഒബാമ ഭരണകാലത്ത് ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതിയെ ഏകദേശം പൂർണ്ണമായി തടസ്സപ്പെടുത്തിയ കരാറുണ്ടാക്കാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷമെടുത്തു. പ്രസിഡന്റ് ട്രംപ് ആ കരാർ റദ്ദാക്കിയതിന് ശേഷം, അത് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ബൈഡൻ ഭരണകൂടത്തിന് 15 മാസത്തോളം ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടി വന്നു – അപ്പോഴും ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനി അന്തിമഘട്ടത്തിലെത്തിയ കരാർ വീറ്റോ ചെയ്തു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഇറാന്റെ പ്രധാന യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണ കേന്ദ്രം ബോംബിടുന്നതിന് ഒരു ബദലായി അവസാന നിമിഷത്തെ നയതന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ട്രംപിന് എന്ത് നേടാനാകും, പ്രത്യേകിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കാൻ അദ്ദേഹം സ്വയം നൽകിയിരിക്കുന്ന രണ്ടാഴ്ചത്തെ സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ? അത്തരം ചർച്ചകളിൽ പരിചയസമ്പന്നരായവർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നത്, വലിയ നേട്ടമൊന്നും ഉണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയില്ലെന്നാണ്. പക്ഷേ, ഇത്തവണ സാഹചര്യം വളരെ വ്യത്യസ്തമാണ്. എല്ലാ വിദേശനയ വിഷയങ്ങളിലും അന്തിമ തീരുമാനം ആയത്തുള്ള ഖമേനിക്കാണെങ്കിലും, അദ്ദേഹം ഒളിവിൽ കഴിയുകയാണെന്നാണ് അമേരിക്കൻ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറയുന്നത്. ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയും മുഖ്യ ചർച്ചക്കാരനുമായ അബ്ബാസ് അറഗ്ചി, താനും തന്റെ സഹപ്രവർത്തകരും ഒരു ദശാബ്ദം മുമ്പ് അമേരിക്കയുമായി ചർച്ച ചെയ്തതിന് സമാനമായ ആണവോത്പാദനത്തിന് പരിധി നിശ്ചയിക്കുന്നതിന് തയ്യാറാണെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ വെള്ളിയാഴ്ച ജനീവയിൽ നടന്ന ചർച്ചയിൽ അദ്ദേഹം യൂറോപ്യൻ പ്രതിനിധികളോട് പറഞ്ഞത്, ഇസ്രായേൽ തങ്ങളുടെ സൈനിക താവളങ്ങളിലും ആണവ കേന്ദ്രങ്ങളിലും മിസൈലുകൾ വർഷിക്കുകയും ഇസ്‌ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് ഓഫീസർമാരെയും ആണവ ശാസ്ത്രജ്ഞരെയും ലക്ഷ്യം വെച്ച് കൊലപാതകങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നിടത്തോളം കാലം ഇറാൻ ചർച്ചകൾക്ക് തയ്യാറല്ലെന്നാണ്. ട്രംപ് ആകട്ടെ, നിർബന്ധിത നയതന്ത്രത്തിന്റെ നിർബന്ധിത ഭാഗത്തിലാണ് തനിക്ക് താൽപ്പര്യമെന്ന് വെള്ളിയാഴ്ച മാധ്യമപ്രവർത്തകരോട് വ്യക്തമാക്കി. ഇറാനു ഇനി നിമിഷങ്ങൾ മാത്രമേ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് അദ്ദേഹം ശഠിച്ചു. “ഞാൻ അവർക്ക് ഒരു സമയപരിധി നൽകിയിട്ടുണ്ട്, പരമാവധി രണ്ടാഴ്ചയായിരിക്കും അത്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. യൂറോപ്പിലെ യോഗം കാര്യങ്ങൾ മന്ദഗതിയിലാക്കുകയല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ചെയ്യില്ല എന്ന ആശയം അദ്ദേഹം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. “ഇറാന് യൂറോപ്പുമായി സംസാരിക്കാൻ താൽപ്പര്യമില്ല,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. “അവർക്ക് ഞങ്ങളുമായി സംസാരിക്കാനാണ് താൽപ്പര്യം. യൂറോപ്പിന് സഹായിക്കാൻ കഴിയില്ല.” ട്രംപിന് ചർച്ചകളിൽ ഗൗരവമുണ്ടോ അതോ സൈനിക ആക്രമണത്തിനും അതിന്റെ അനന്തരഫലങ്ങൾക്കും നന്നായി തയ്യാറെടുക്കാൻ സമയം വാങ്ങുകയാണോ എന്നത് വ്യക്തമല്ല. എന്നാൽ അറഗ്ചിയും പ്രസിഡന്റിന്റെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് പ്രതിനിധി സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫും തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങൾ ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയിലേക്കോ, ട്രംപിനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു കരാറിലേക്കോ നയിച്ചേക്കാമെന്നതിന് ഇതുവരെ പൊതുവായ തെളിവുകളൊന്നും ലഭ്യമല്ല. അങ്ങനെയൊരു കരാർ പോലും ഇറാന്റെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടച്ചുനീക്കാനുള്ള ഇസ്രായേലിന്റെ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തെ തടയാൻ മതിയാകുമോ എന്നും വ്യക്തമല്ല. ഇറാനിയൻ ആണവ സമുച്ചയത്തെക്കുറിച്ച് ഓരോ ഇഞ്ചും അറഗ്ചിക്ക് അറിയാം, കൂടാതെ ട്രംപ് മൂന്ന് വർഷത്തിന് ശേഷം പുറത്തുപോയ 2015 ലെ ആണവകരാർ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രധാനിയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്നും അയത്തുള്ളയുടെ അടുത്ത് അദ്ദേഹത്തിന് എത്ര സ്വാധീനമുണ്ടെന്ന് അമേരിക്കൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് അറിയില്ല. വിറ്റ്കോഫ് ഇതിന് നേർ വിപരീതമാണ്: ഇറാനിയൻ പരിപാടിയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് ഒന്നും അറിയില്ലായിരുന്നു, കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് മാസങ്ങളായി ആണവ സമ്പുഷ്ടീകരണത്തെയും ഇറാനിയൻ ചർച്ചകളുടെ ചരിത്രത്തെയും കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പഠിക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ട്രംപുമായി അദ്ദേഹത്തിന് ന്യൂയോർക്കിലെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് കാലം മുതൽ ദൃഢമായ ബന്ധമുണ്ട്, കൂടാതെ സ്വീകാര്യമായ ഒരു കരാർ എന്താണെന്ന് നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഗണ്യമായ സ്വാധീനവുമുണ്ട്. രണ്ടര മാസത്തെ ചർച്ചകളിലൂടെ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട ഒരു കരാറിൽ എത്താൻ ഇരുവർക്കും കഴിഞ്ഞാൽ പോലും, അവർക്ക് അത് തങ്ങളുടെ രാജ്യങ്ങളിൽ അംഗീകരിപ്പിക്കേണ്ടി വരും. “ഇതൊരു സാധാരണ സമയമല്ല,” പ്രസിഡന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.ഡബ്ല്യു. ബുഷിന്റെ കീഴിൽ ഇറാൻ നയം നിരീക്ഷിക്കുകയും പ്രസിഡന്റ് ജോർജ്ജ് ഡബ്ല്യു. ബുഷിന്റെ കീഴിൽ സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥനുമായിരുന്ന റിച്ചാർഡ് ഹാസ് പറഞ്ഞു. “ഇറാനുമേലുള്ള സമ്മർദ്ദം, അവർക്ക് നഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ, മുമ്പത്തേക്കാൾ തീവ്രമാണ്. കൂടാതെ, ഇറാനികൾ സമയം കളയാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്ന് തോന്നിയാൽ സൈനിക ശക്തി ഉപയോഗിക്കാൻ ട്രംപിന് വലിയ സമ്മർദ്ദമുണ്ടാകും.” വിജയം ട്രംപ് എന്താണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത് എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും: അദ്ദേഹം നിരന്തരം സംസാരിക്കുന്ന “നിരുപാധികമായ കീഴടങ്ങൽ”, അല്ലെങ്കിൽ ശേഷിക്കുന്ന ആണവ സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിൽ ഒരു മുഖം രക്ഷിച്ചുള്ള ഒരു താൽക്കാലിക നിർത്തൽ, ഇറാനു ആണവ ഇന്ധനം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള “അവകാശം” നിലനിർത്താമെങ്കിലും അത് ഒരിക്കലും ഉപയോഗിക്കില്ല എന്ന ധാരണയിൽ. “രണ്ടാഴ്ച നിരുപാധികമായ കീഴടങ്ങലിന് മതിയായ സമയമായിരിക്കാം. അതിന് ഒരു ദിവസം മതി,” 2015 ലെ കരാറിലേക്ക് നയിച്ച ചർച്ചകളിൽ പങ്കെടുത്ത റോബർട്ട് മല്ലി പറഞ്ഞു, പിന്നീട് ആ കരാറിന്റെ ഒരു പതിപ്പ് പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള ബൈഡൻ കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, മല്ലി കൂട്ടിച്ചേർത്തു, “ട്രംപ് പ്രസിഡന്റിന് ഇത് വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടാകാം, പക്ഷേ അത് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയില്ല. ഇസ്‌ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് കാണുന്നത്, ആത്മഹത്യ ചെയ്യാനോ അല്ലെങ്കിൽ കൊല്ലപ്പെടാനുള്ള അവസരം നേടാനോ ഉള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പായിട്ടാണ്. ചരിത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അവർ രണ്ടാമത്തെ സാധ്യത തിരഞ്ഞെടുക്കുമെന്നാണ്.” ഒരു നയതന്ത്രപരമായ ഒഴിഞ്ഞുമാറലിന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് മല്ലി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, അതിൽ “ഇറാൻ സ്വമേധയാ, താൽക്കാലികമായി യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം നിർത്താൻ സമ്മതിക്കുന്നു, അവരുടെ സമ്പുഷ്ടീകരണ ശേഷി മുമ്പത്തേതിന്റെ നിഴൽ മാത്രമായതിനാൽ ഇത് ഇപ്പോൾ വളരെ എളുപ്പമാണ്.” അത് “യുഎസ്-ഇറാനിയൻ ചർച്ചകൾക്ക് ഇടം നൽകുകയും യുഎസ് യുദ്ധത്തിലേക്കുള്ള ഭ്രാന്തമായ കുതിച്ചുചാട്ടം തടയുകയും ചെയ്യുമെന്ന്” അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. മിസൈലുകൾ പറക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, വിയന്നയിൽ ആഴ്ചകളോ മാസങ്ങളോ വാക്കുകൾ മെനഞ്ഞെടുത്ത്, പിന്നീട് ടെഹ്‌റാനിലേക്കും വാഷിംഗ്ടണിലേക്കും ഔപചാരിക അംഗീകാരത്തിനായി കൊണ്ടുപോകാമായിരുന്ന ഒരുതരം ക്രിയാത്മക സമീപനമാണിത്. വ്യക്തമായും, ആ പ്രക്രിയക്ക് ഇപ്പോൾ ആർക്കും സമയമില്ല. വെള്ളിയാഴ്ച ജനീവയിലെ ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നപ്പോൾ, അറഗ്ചിക്ക് ആ പാതയിൽ ഇറങ്ങാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല, ട്രംപിന് ചർച്ചകളിൽ വലിയ താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി സൂചിപ്പിച്ചത്, തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, വിറ്റ്കോഫുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചർച്ചകൾ അമേരിക്കൻ നിർമ്മിത നാടകമായിരുന്നിരിക്കാം, ഇസ്രായേൽ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ ഒരു മറയായി. “അതുകൊണ്ട് അവരുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പദ്ധതിയുണ്ടായിരുന്നു, ഒരുപക്ഷേ അത് മറയ്ക്കാൻ അവർക്ക് ചർച്ചകൾ ആവശ്യമായിരുന്നിരിക്കാം,” അറഗ്ചി എൻബിസിയുടെ ആൻഡ്രിയ മിച്ച്ലിനോട് പറഞ്ഞു. “അവരെ എങ്ങനെ വിശ്വസിക്കാമെന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയില്ല. അവർ ചെയ്തത് യഥാർത്ഥത്തിൽ നയതന്ത്രത്തോടുള്ള വഞ്ചനയായിരുന്നു.” ഇറാൻ ആണവ ഇന്ധനം ഉണ്ടാക്കുന്നത് പൂർണ്ണമായും നിർത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. “പൂജ്യം സമ്പുഷ്ടീകരണം അസാധ്യമാണ്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. “ഇത് ഞങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ഒരു നേട്ടമാണ്. ഇത് ദേശീയ അഭിമാനത്തിന്റെ കാര്യമാണ്.”